Νοέμβριος 1973 – Νοέμβριος 2012

13.11.2012

* * *

Ο Νοέμβριος του 1973 υπήρξε ο γενέθλιος μύθος της Μεταπολίτευσης. Στον καθρέφτη του Πολυτεχνείου, η μεταδικτατορική Ελλάδα είδε εξ αρχής το εξωραϊσμένο της είδωλο, ό,τι είχε ανάγκη δηλαδή να δει: την εικόνα ενός λαού που πάλεψε, αντιστάθηκε και εντέλει επικράτησε επί του κακού. Οι λίγες εκείνες φθινοπωρινές ημέρες έγιναν μια γενική κολυμβήθρα του Σιλωάμ, μέσα της ξεπλύθηκαν συλλογικά η υποταγή, οι ταπεινώσεις και η γελοιότητα εξήμισι ετών.

Πολιτική και Μέσα, συλλογικές παραστάσεις και μαζικοί φορείς δεν έπαψαν έκτοτε να τρέφουν και να τρέφονται από τον μύθο αυτό. Η «17 του Νοέμβρη» έγινε η τρίτη μας εθνική εορτή, η πορεία προς την Πρεσβεία μια πολιτικοθρησκευτική λιτανεία ψυχαναγκαστικών διαστάσεων, η αιματοβαμμένη σημαία το νέο μας κειμήλιο στο εικονοστάσι της φυλής πλάι στο λάβαρο της Λαύρας, ίσως και πριν απ’ αυτό.

Από τη διεργασία αυτή της μυθοποίησης, του εξηρωϊσμού του πρόσφατου παρελθόντος, η λογοτεχνία δεν ήταν δυνατό να λείψει. Αναλογίες μεταξύ της «πολιτικής» Γενιάς του Πολυτεχνείου και της «ποιητικής» Γενιάς του ’70, ο παρατηρητής αν σκύψει εγγύτερα θα βρει βέβαια πολλές, και όχι τυχαίες. Και στον ένα και στον άλλο χώρο, οι δύο αυτές «Γενεές» θα εδραιωθούν ήδη από τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας και η πρωτοκαθεδρία τους θα συνεχιστεί ώς τις μέρες μας εν πολλοίς αδιατάρακτη. Τα αυτονόητα που η πρωτοκαθεδρία αυτή συνεπέβαλε, μόλις στις μέρες μας, μέρες της κρίσης και της κοινωνικής παρακμής, θα καταστούν ξανά ερωτήματα ανοιχτά.

Σε μια προσπάθεια να γεφυρώσει τον δραματικό Νοέμβριο του 1973 με τη σημερινή ιστορική στιγμή, το «Παμπάλαιο Νερό» φιλοξενεί αυτή την εβδομάδα δύο σειρές ποιημάτων που ως προς το περιεχόμενό τους στέκουν σε πολλά στους αντίποδες. Η πρώτη ανήκει στον Γιώργο Βαφόπουλο, δημοσιεύθηκε με το ψευδώνυμο Γιουβενάλης το 1975 και αντανακλά την έξαψη αλλά και τις αυταπάτες των πρώτων μεταπολιτευτικών μηνών. Η δεύτερη σειρά είναι ανέκδοτη, δημοσιεύεται εδώ για πρώτη φορά και αποτελεί μια απόπειρα να ειδωθεί η συλλογική μας πορεία των τελευταίων 40 ετών υπό το πρίσμα της σημερινής πικρής πείρας. Ανήκει στον ποιητή Ξάνθο Μαϊντά.

Και οι δύο ποιητές, εμμέσως ή αμέσως, συνομιλούν με τον Κωστή Παλαμά. «Νέα σατιρικά γυμνάσματα» ονομάζει τους στίχους του ο Βαφόπουλος παραπέμποντας ευθέως στα «Σατιρικά Γυμνάσματα» του μεγάλου Μεσολογγίτη, έργο της κρίσιμης περιόδου 1908-1909. Στον Παλαμά ανατρέχει μορφικά και ο Μαϊντάς, στις χαρακτηριστικές τερτσίνες των «Σατιρικών Γυμνασμάτων» τις οποίες εδώ παραλλάσσει ελεύθερα. Από την πλευρά μου, σημειώνω ότι η αναδρομή αυτή δεν είναι συμπτωματική. Στο σταθερό μοτίβο που επαναλαμβάνουν οι νεώτερες πολιτικές μας κρίσεις, η ματιά του Παλαμά αποδεικνύεται διαχρονικά δραστική – επιτιμητική και σατιρική ταυτοχρόνως, κωμική και δραματική. Με μια λέξη, αενάως επίκαιρη και βαθέως πολιτική.

Κ.Κ.

Εικονογράφηση:
Κυριάκος Κατζουράκης, Παράθυρο

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s